Dậy thì đến muộn không chỉ khiến nhiều người chậm lại về ngoại hình mà còn âm thầm gieo nên câu hỏi nhạy cảm: Liệu ham muốn tình dục có bị trễ nhịp theo? Khi bạn bè bắt đầu tò mò về sex, rung động trước những va chạm thân mật đầu đời, còn bạn vẫn thấy cơ thể mình “im lặng”, cảm giác lo lắng và tự nghi ngờ là điều rất dễ xảy ra.
Đừng vội vẽ viễn cảnh u ám! Hành trình trưởng thành của mỗi người là một bản nhạc riêng, có người mở đầu bằng bản giao hưởng sôi động, có người lại chọn khúc dạo đầu nhẹ nhàng. Bài viết này chính là tấm bản đồ dẫn lối, giúp bạn giải mã mọi bí ẩn về dậy thì muộn và tác động của nó đến đời sống tình cảm sau này.
Dậy thì muộn có ảnh hưởng đến ham muốn tình dục không?
Đây chắc chắn là nỗi lo canh cánh trong lòng bất kỳ ai đang trải qua giai đoạn “đèn xanh chưa lên” so với bạn bè. Nhìn xung quanh, thấy bạn cùng lớp đã bắt đầu có những cuộc hẹn hò lén lút, những câu chuyện thì thầm về sex, còn bản thân mình thì… vẫn thờ ơ?
Để hiểu rõ hơn về nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết cũng như cách cải thiện dậy thì muộn một cách an toàn và khoa học, mời bạn theo dõi thông tin chi tiết bên dưới.
Khi nào được gọi là dậy thì muộn?
Dậy thì muộn là tình trạng cơ thể bước vào giai đoạn phát triển sinh lý chậm hơn so với độ tuổi trung bình, khi các dấu hiệu dậy thì như thay đổi giọng nói, phát triển cơ quan sinh dục, mọc lông mu – lông nách hoặc tăng trưởng chiều cao chưa xuất hiện đúng thời điểm. Hiện tượng này có thể xuất phát từ yếu tố cơ địa, di truyền, dinh dưỡng, nội tiết hoặc lối sống,... khiến nhiều người cảm thấy lo lắng, tự ti nếu không được cung cấp đúng kiến thức.
Theo Hiệp hội Nội tiết Lâm sàng Hoa Kỳ, dậy thì muộn được hiểu là khi cơ thể vẫn chưa xuất hiện các dấu hiệu sinh dục thứ phát ở độ tuổi mà phần lớn người cùng lứa đã bắt đầu thay đổi rõ rệt. Khoảng 10 - 11 tuổi (với nữ) và 11 - 12 tuổi (với nam). Nếu các bạn gái đã qua tuổi 13 mà vẫn chưa thấy ngực phát triển hay chưa có kinh nguyệt hoặc con trai qua tuổi 14 mà tinh hoàn vẫn chưa to lên rõ rệt, giọng vẫn trong veo thì đó có thể là dấu hiệu của dậy thì muộn.
Điều này không có nghĩa bạn "hỏng hóc". Cơ thể mỗi người là một bản nhạc độc đáo, có bản nhạc mở đầu sớm với giai điệu sôi động, có bản lại chọn khúc dạo đầu chậm rãi và sâu lắng. Quan trọng nhất, dậy thì đến muộn không lấy đi ham muốn vĩnh viễn hay khả năng tận hưởng đời sống tình dục về sau. Ngược lại, khi cơ thể sẵn sàng, mọi cảm xúc và khoái cảm có thể đến rõ ràng, sâu sắc hơn.
Nguyên nhân dậy thì muộn ở cả nam và nữ
Có rất nhiều lý do khiến "chuyến tàu" dậy thì của bạn bị hoãn chuyến. Các bác sĩ thường chia thành hai nhóm lớn: Nguyên nhân tự nhiên và nguyên nhân bệnh lý.
Nhóm đầu tiên và cũng phổ biến nhất là dậy thì muộn thể tạng. Nghĩa là bạn thừa hưởng gen từ bố mẹ - nếu họ cũng từng dậy thì trễ, bạn rất có thể đi theo lộ trình đó. Cơ thể bạn hoàn toàn khỏe mạnh, chỉ là chiếc đồng hồ sinh học chạy chậm hơn một chút mà thôi. Ngoài ra, các yếu tố như dinh dưỡng kém, thể thao cường độ cao quá sớm (như vận động viên nhí) hoặc căng thẳng tâm lý triền miên cũng có thể ra tín hiệu "tạm dừng" cho tuyến yên - bộ phận chính điều khiển buồng trứng và tinh hoàn hoạt động.
Nhóm thứ hai nghiêm trọng hơn liên quan đến bệnh lý. Đó có thể là vấn đề tại chỗ như buồng trứng đa nang, tinh hoàn ẩn hoặc u tuyến yên, suy tuyến giáp. Một nghiên cứu của Bệnh viện Nhi Trung ương công bố trên Tạp chí Y học Thực chứng năm 2021 chỉ ra, trong số các ca dậy thì muộn có thăm khám, tỷ lệ do bệnh lý chiếm khoảng 20 - 30%. Vì vậy nếu lo lắng, việc thăm khám bác sĩ nội tiết là cần thiết để loại trừ những nguyên nhân tiềm ẩn này.
Yếu tố nào quyết định ham muốn tình dục?
Ham muốn tình dục không phải là một cái công tắc bật tắt đơn giản. Nó là một bản giao hưởng phức tạp được tạo nên từ ba nhạc trưởng chính: Hormone, não bộ và môi trường. Nhiều người lầm tưởng rằng ham muốn chỉ do testosterone (nam) hay estrogen (nữ) quyết định. Đúng là hai hormone này đóng vai trò then chốt như chất xúc tác, làm bùng lên ngọn lửa thèm khát thể xác. Thiếu chúng, bạn có thể thấy cơ thể mình "vô cảm", không hưng phấn khi thấy hình ảnh kích thích, hoặc chẳng màng đến việc thủ dâm.
Tuy nhiên, nhạc trưởng quan trọng nhất lại chính là bộ não và tâm lý. Bạn có thể có đầy đủ hormone, nhưng nếu đầu óc căng thẳng vì thi cử, tự ti về ngoại hình hay áp lực từ việc so sánh bản thân thì ham muốn cũng sẽ "đi trốn". Ngược lại, một mối quan hệ an toàn, sự tôn trọng, cảm giác được khao khát và môi trường lãng mạn có thể thổi bùng lên ham muốn dù mức hormone không phải cao nhất.
Tiến sĩ, nhà nghiên cứu và chuyên gia giáo dục giới tính người Mỹ Dr. Emily Nagoski trong cuốn sách "Come as You Are" đã chỉ rõ: Ham muốn tình dục phụ thuộc rất lớn vào ngữ cảnh và trạng thái cảm xúc của mỗi cá nhân. Nói thẳng ra, bạn có thể rất muốn làm tình khi ở bên người yêu trong một đêm trăng sáng, nhưng chẳng buồn nghĩ đến chuyện đó khi đang vật lộn với deadline.
Xem thêm: Kích thích tình dục không mong muốn: Cảm thấy vừa tốt vừa tệ
Dậy thì muộn có khiến ham muốn chậm nhịp?
Câu trả lời ngắn gọn là: Có thể nhưng chỉ là tạm thời và không phải là vĩnh viễn. Khi cơ thể chưa sản xuất đủ lượng hormone giới tính cần thiết, hệ thống "báo động sinh dục" của bạn chưa thể kích hoạt mạnh mẽ. Bạn bè có thể đã bắt đầu cảm thấy nóng bỏng, thường xuyên cương cứng hoặc ướt át còn bạn thì chưa. Điều này tạo ra sự chênh lệch về nhịp độ ham muốn trong giai đoạn đầu.
Tuy nhiên, một khi quá trình dậy thì hoàn tất - dù là ở tuổi 16 hay 18 - và hormone đã đạt đến mức ổn định, thì ham muốn tình dục của bạn sẽ bắt kịp và không hề thua kém ai. Một nghiên cứu dài hạn của Đại học Stanford theo dõi những người dậy thì muộn cho thấy, đến độ tuổi 20 - 25, họ có đời sống tình dục và mức độ ham muốn hoàn toàn tương đồng với những người dậy thì đúng thời điểm.
Vấn đề lớn nhất thường không nằm ở bản năng sinh học mà nằm ở tâm lý. Việc cảm thấy mình "chậm chân", thiếu kinh nghiệm có thể tạo ra rào cản vô hình, khiến bạn ngại ngùng, tự ti và vô tình kìm hãm những thôi thúc tự nhiên của bản thân. Hãy nhớ, bản năng tình dục là thứ mạnh mẽ, nó sẽ tìm đường để tồn tại và phát triển khi cơ thể đã sẵn sàng.
Góc nhìn tâm lý
Áp lực lớn nhất không đến từ cơ thể mà đến từ việc bạn so sánh mình với bạn bè. Khi họ râm ran bàn tán về cảm giác xuất tinh lần đầu, về việc dùng tay hay miệng cho bạn tình hay đơn giản là việc thủ dâm hàng ngày, bạn có thể cảm thấy mình như một kẻ ngoài cuộc, thậm chí là "dị biệt". Cảm giác này có thể dẫn đến sự tự ti sâu sắc, khiến bạn thu mình lại, từ chối khám phá bản thân và né tránh mọi cơ hội tình dục trong tương lai.
Vậy làm sao để vượt qua? Bước đầu tiên là ngừng so sánh và chấp nhận lộ trình riêng của mình. Hãy coi việc dậy thì muộn như một lợi thế: Bạn có nhiều thời gian hơn để tìm hiểu về cơ thể mình mà không bị cuốn vào những cơn sốt tình dục vội vàng. Hãy tự sờ, tự chạm, dùng mắt ngắm nhìn toàn bộ cơ thể trần truồng của mình trong gương, tìm ra những vùng khiến bạn thấy thích thú khi chạm vào.
Nếu muốn, có thể sử dụng những công cụ hỗ trợ an toàn như dương vật giả có kích thước nhỏ, độ rung nhẹ nhàng, cốc thủ dâm cho nam hay trứng rung mềm mại để giúp bạn làm quen với các cảm giác kích thích mới. Việc này không phải là thủ dâm điên cuồng mà là một bài học về cơ thể, giúp bạn hiểu mình thích gì, không thích gì, từ đó xây dựng sự tự tin, bạn sẽ không còn sợ hãi trước bất kỳ bạn tình nào trong tương lai.
Hành trình khám phá, thấu hiểu bản thân
Vậy là bạn đã biết dậy thì muộn không phải là một bản án cho ham muốn tình dục. Giờ là lúc chuyển từ trạng thái lo lắng sang hành động. Hành trình này không phải là cuộc đua với ai cả mà là chuyến phiêu lưu khám phá chính cơ thể và cảm xúc của bạn.
Khi nào cần lời khuyên của bác sĩ?
Biết khi nào cần nhờ chuyên gia là dấu hiệu của sự thông minh, không phải yếu đuối. Hãy tưởng tượng bạn đang chờ một chuyến tàu. Nếu nó trễ một hai giờ, bạn có thể kiên nhẫn. Nhưng nếu nó trễ cả ngày mà chẳng có thông báo gì, bạn sẽ tìm nhân viên để hỏi. Cơ thể bạn cũng vậy.
Hãy đi khám bác sĩ nội tiết ngay nếu bạn qua 14 tuổi (với nam) hoặc 13 tuổi (với nữ) mà hoàn toàn chưa có dấu hiệu dậy thì nào: Ngực chưa nhú, lông mu chưa có, tinh hoàn không phát triển. Hoặc nếu bạn từ 16 tuổi trở lên mà con gái vẫn chưa thấy kinh nguyệt. Một dấu hiệu quan trọng khác là bạn đột ngột ngừng phát triển sau khi đã bắt đầu dậy thì.
Bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử, khám lâm sàng và có thể chỉ định xét nghiệm máu đo hormone, chụp X-quang xương bàn tay để xem tuổi xương. Mục tiêu là xác định xem bạn thuộc nhóm dậy thì muộn thể tạng (chỉ cần theo dõi) hay có nguyên nhân bệnh lý (cần can thiệp). Nghiên cứu của Khoa Nội tiết, Bệnh viện Nhi Đồng 1 khuyến cáo: Việc thăm khám sớm giúp loại trừ các bệnh lý nền, đồng thời có biện pháp hỗ trợ tâm lý kịp thời, tránh để trẻ rơi vào khủng hoảng tự ti.
Chăm sóc bản thân toàn diện
Trong khi chờ đợi hoặc song song với việc theo dõi y tế, bạn hoàn toàn có thể trở thành "phù thủy" tốt nhất cho cơ thể mình. Hãy nghĩ đến việc cung cấp đúng nhiên liệu và môi trường để ham muốn được đâm chồi.
Về dinh dưỡng, đây là nhiên liệu trực tiếp cho hormone tăng trưởng. Kẽm là khoáng chất vàng cho testosterone, bạn tìm thấy nó trong hàu, thịt bò, hạt bí. Vitamin D không chỉ tốt cho xương mà còn điều hòa hormone sinh dục, hãy phơi nắng sáng 15 phút mỗi sáng hoặc ăn cá béo như cá hồi. Chất béo lành mạnh từ bơ, các loại hạt, dầu ô liu cũng là nguyên liệu thô để cơ thể sản xuất estrogen và testosterone. Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Dinh dưỡng Lâm sàng Hoa Kỳ cho thấy, thiếu hụt kẽm và vitamin D có liên quan rõ rệt đến tình trạng dậy thì chậm và suy giảm chất lượng tinh trùng, trứng.
Về thói quen sinh hoạt, giấc ngủ sâu là thời điểm vàng để cơ thể sản xuất hormone tăng trưởng và hormone sinh dục. Ngủ đủ 7 - 9 tiếng mỗi đêm không phải là xa xỉ mà là bắt buộc. Tập thể dục vừa phải như chạy bộ, bơi lội, yoga giúp máu lưu thông tốt đến mọi ngóc ngách cơ thể, kể cả vùng chậu, giúp dương vật cương cứng khỏe hơn, âm đạo tiết dịch tốt hơn.
Quan trọng nhất là kiểm soát stress. Khi bạn căng thẳng, cơ thể sản sinh cortisol - thứ hormone thù địch với testosterone và estrogen. Hãy tìm cách xả stress như nghe nhạc, chơi thể thao, viết nhật ký hoặc thậm chí là thử dùng một chiếc chày rung massage nhẹ nhàng lên vùng cổ, vai gáy căng thẳng. Việc thư giãn này không chỉ tốt cho tinh thần mà còn gián tiếp mở đường cho những ham muốn thể xác được trỗi dậy.
Tư duy tích cực
Phần quan trọng nhất của hành trình trưởng thành là bạn phải tin rằng cơ thể mình không bị hỏng hóc. Hãy nhớ rằng, mỗi người có một nhịp điệu riêng. Có người dậy thì lúc 10 tuổi, có người 15 tuổi, và cả hai đều hoàn toàn bình thường. Ham muốn tình dục cũng vậy. Không có cái gọi là thời điểm "chuẩn" để lần đầu tiên bạn thấy nóng ran trong quần khi nhìn người khác, hay lần đầu tiên bạn muốn thọc sâu ngón tay vào âm đạo của mình để tìm điểm G.
Sự trưởng thành tình dục là một hành trình cá nhân, không phải điểm đến. Thay vì sốt ruột, hãy tận hưởng lợi thế của người đi sau. Bạn có thời gian để đọc, tìm hiểu về an toàn tình dục, về các tư thế làm tình, về cách kích thích âm vật hay tìm điểm G. Bạn có thể tập làm quen với cảm giác bằng những công cụ an toàn như một dương vật giả mềm mại, trơn tru để biết cảm giác có vật gì đó ở bên trong. Khi bạn thực sự bước vào cuộc chơi, bạn sẽ không phải là một tân binh hoảng loạn mà tự tin dẫn dắt hoặc giao tiếp với bạn tình về những gì mình muốn. Hãy nghĩ tích cực lên: Bạn đang có cơ hội chuẩn bị kỹ càng cho một trong những trải nghiệm tuyệt vời nhất của đời người.
Dậy thì đến muộn không phải là dấu chấm hết cho ham muốn tình dục mà chỉ là một nhịp chậm hơn trong bản nhạc trưởng thành rất riêng của mỗi người. Khi hormone chưa kịp cất tiếng, cảm xúc và khao khát thể xác có thể tạm thời im lặng, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc chúng biến mất hay kém mãnh liệt về sau. Nếu nhìn dậy thì đến muộn như một cơ hội để chuẩn bị tốt hơn cho đời sống tình dục và những mối quan hệ lâu dài, bạn sẽ nhận ra: Ham muốn không chậm nhịp – nó chỉ đang chờ đúng thời điểm để bùng nổ theo cách trọn vẹn nhất.
